تحلیل انتقادی انگاره خطاهای نحوی (مرفوعات و منصوبات) قرآن در کتاب «نقد قرآن»

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم

2 استادیار گروه معارف اسلامی دانشگاه گیلان

3 دانش آموخته کارشناسی ارشد دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم

چکیده

شیوه کاربرد نحویِ برخی از کلمات در قرآن با قواعد رایج علم نحو، همخوانی نداشته و این امر، دستاویزی برای معارضان قرآن از نزول آن تاکنون بوده تا با انتساب خطاهای ادبی در ساختار کتابی که به اعجاز ادبی و کمال فصاحت و بلاغت مشهور است، آن را از وحیانی بودن خارج ساخته و گرایش انسان‌‌ها به اسلام را کمرنگ سازند. از جمله آنها، کتابی به نام «نقد قرآن» است که  اخیراً منتشر شده و در بخشی از آن، شبهات ناظر به اغلاط قرآنی با ادبیاتی نوین ارائه گردیده‌است. پژوهش حاضر، ضمن دسته‌‌بندی و انتخاب برجسته‌‌ترین شبهات نحوی کتاب مذکور پیرامون مرفوعات شامل: «عدم تناسب فعل با فاعل»، «مرفوع بودن اسم (لکنّ)»، «مرفوع بودن اسم (إنَّ)» و «مذکر بودن خبر اسم مؤنث» و منصوبات شامل «مبتدای منصوب»، «کاربرد استثناء نامعقول»، «استثناء اکثریت از اقلیت» و «جمع آوردن معدود»، آنها را با روش توصیفی ـ تحلیلی، بررسی و مهمترین نقدهای مرتبط را بر اساس دلایل متقن، تبیین می‌‌نماید. بر اساس نتیجه پژوهش، آسیب‌‌های نگرشی (غرض‌ورزی و تلاش برای ساختگی نمایاندن قرآن) و روشی (عدم تسلط بر ادبیات عرب، عدم توجّه به قرآن به عنوان منبع قواعد عربی، توجه صرف به ظاهر قرآن و عدم رعایت ضوابط پژوهش) مؤلف/مؤلفان کتاب «نقد قرآن» را دچار لغزش کرده تا برداشت‌‌های اشتباه خود را دستمایه‌‌ای برای نفی الهی بودن قرآن و برساخته دانستن آن از سوی پیامبرJ سازند.

کلیدواژه‌ها



١. قرآن کریم، ترجمۀ ناصر مکارم شیرازی.
٢. ابن عطیه اندلسی، عبدالحق بن غالب.( ١۴٢٢ ق) . المحرر الوجیز فی تفسیر الکتاب العزیز. بیروت:
دارالکتب العلمیه .
٣. ابن قتیبه، عبدالله بن مسلم. ( ١٣٩٨ ق). غریب القرآ ن. بیروت: دار و مکتبة الهلا ل.
۴. ابن عاشور محمّد بن طاهر.( ١۴٢٠ ق). التحریر و التنویر. بیروت: موسسه التاریخ العربی.
۵. ابوالفتوح رازی، حسین بن علی.( ١۴٠٨ ق). روض الجنان و روح الجنان فی تفسیر القرآن. تحقیق
محمّد جعفر یاحقی و محمّد مهدی ناص ح. مشهد: بنیاد پژوه شهای اسلامی آستان قدس رضو ی.
۶. ابوحیان، محمّدبن یوسف. ( ١۴٢٠ ق). البحر المحیط فی التفسیر. تحقیق صدقی محمّد جمی ل، بیروت:
دار الفکر .
٧. ابیاری، ابراهیم.( ١۴٠۵ ق) . الموسوعة القرآنیة. قاهره: موسسه سجل الع رب .
٨. آلوسی، سید محمود.( ١۴١۵ ق). روح المعانی فی تفسیر القرآن العظیم . تحقیق: علی عبدالباری عطیه.
بیروت: دارالکتب العلمیه .
٩. بابتی، عزیزه فوال.( ١۴١٣ ق). المعجم المفصل فی النحو العربی . چاپ اول. بیروت: دار الکتب العلمی ه.
١٠ . برکات، ابراهیم.( ١۴٢٨ ق) . النحو العربی . قاهره: دار النشر للجامعات.
١١ . بیضاوی، عبدالله بن عمر.( ١۴١٨ ق). أنوار التنزیل و أسرار التأویل . تحقیق: محمّد عبدالرحمن
المرعشلی . بیروت : دار احیاء التراث العربی.
١٢ . حسن، عباس. ( ١٣۶٧ ش). النحو الوافی مع ربطه بالأسالیب الرفیعة و الحیاة اللغویة
المتجددة. تهران: ناص رخسرو.
١٣ . الخالدی، صلاح عبدالفتّاح.( ١۴٢٨ ق). القرآن و نقض مطاعن الرهبان. دمشق: دارالقلم.
١۴ . خطیب، ظاهر یوسف.( ١۴٢۴ ).المعجم المفصل فی الأعرا ب. تحقیق امیل یعقوب. چاپ چهارم.
بیروت: دارالکتب العلمیه.
١۵ . خفاجی، احمد بن محمّد.( ١۴١٧ ق). عنایة القاضی و کفایة الراض ی. بیروت: دارالکتب العلمیة.
١۶ . درویش، محیی الدین بن احمد.( ١۴١۵ ق) . اعراب القرآن و بیانه . چاپ چهارم. سوریه: دار الارشاد.
١٧ . دقر، عبدالغنی. ( ١٣٩۵ ق). معجم النحو. تحقیق احمد عبید. دمشق: مطبعه محمّد هاشم.
١٨ . زمخشری، محمود.( ١۴٠٧ ق). کشّاف عن حقائق غوامض التنزی ل. بیروت: دار الکتاب العربی.
١٩ . سها.(بی تا). نقد قرآن. ویرایش سوم. [بی جا]:[ب ینا].
٢٠٢ | دوفصلنامه شبهه پژوهی مطالعات قرآنی سال اول، شماره ١، پاییز و زمستان ١٣٩٨
٢٠ . سیرافی، حسن بن عبدالله.( ١۴٢٩ ق) . شرح کتاب سیبویه. تحقیق علی سید علی و احمد حسن مهدی.
بیروت: دارالکتب العلمی ة.
٢١ . شرتونی، رشید.( ١٣٨٧ ش). مبادی العربیة فی الصرف و النحو. ترجمۀ سید علی حسینی. چاپ سوم.
قم: دار العلم .
٢٢ . صالح، بهجت عبدالواحد. ( ١٩٩٨ م). الاعراب المفصل لکتاب الله المرتل . چاپ دوم. اردن:
دارالفکر.
٢٣ . صفایی، غلامعلی.( ١٣٨٧ ش). ترجمه و شرح مغنی الأدیب. چاپ هشتم. قم: قدس.
٢۴ . طباطبایی، سیدمحمّدحسین.( ١۴١٧ ق). المیزان فی تفسیر القرآن. قم: انتشارات جامعه مدرسین.
٢۵ . طبرسی، فضل بن حسن.( ١٣٧٢ ش) . مجمع البیان فی تفسیر القرآن . تهران: ناصر خسرو.
٢۶ . طبری، محمّد بن جریر.( ١۴١٢ ق). جامع البیان فی تفسیر القرآن . بیروت: دار المعرفه .
٢٧ . عکبری، عبدالله بن حسین.( ١۴١۶ ق). اللباب فی علل البناء و الإعرا ب. تحقیق محمّد عثمان. قاهره:
مکتبة الثقافة الدینیة.
٢٨ . فخر رازی، محمّد بن عمر.( ١۴٢٠ ق). مفاتیح الغیب (التفسیر الکبیر). بیروت: دار احیاء التراث العربی.
٢٩ . قونوی، اسماعیل بن محمّد.( ١۴٢٢ ق). حاشیة القونوی علی تفسیر البیضاو ی. بیروت: دارالکتب
العلمیة .
٣٠ . معرفت، محمّدهادی.( ١٣٨٨ ش). نقد شبهات پیرامون قرآن کریم. ترجمۀ حسن حکیم باشی و
دیگران. چاپ دوم. قم: موسسه فرهنگی تمهید.
٣١ . مکارم شیرازی، ناصر.( ١٣٧۴ ش). تفسیر نمونه. چاپ پنجم. تهران: انتشارات اسلامیه.