https://shobhe.quran.ac.ir/ دو فصلنامه علمی شبهه پژوهی مطالعات قرآنی fa daily 1 Mon, 20 Jan 2025 00:00:00 +0330 Mon, 20 Jan 2025 00:00:00 +0330 https://shobhe.quran.ac.ir/article_219559.html یوری روبین که از اسلام‌شناسان معروف است در مقاله خود با عنوان «نکاتی در تفسیر نخستین آیات سوره علق» ، فرمان « اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّکَ » را به معنای برشمردن نعمت‌های پروردگار فهم می‌کند و در نهایت دیدگاه وی این می‌شود که هدف اصلی سوره علق، ترغیب پیامبر به ستایش قدرت مطلق پروردگار خویش است؛ روبین این فهم خود از آیه نخست سوره علق را بر چند مقدمه مبتنی ساخته است که مهم ترین و اساسی ترین مقدمه او، یک روش ابتکاری است که با اتکای به آن، حرف باء در آیه مذکور را زائده می‌شمارد؛ از آن‌جا که نظریه‌های عالمان غیر‌مسلمان درباره آیات قرآنی تأثیر به‌سزایی در معرفی قرآن به محافل و جوامع غیر اسلامی دارد، ضروری است که این نظریه‌ها با دقت بررسی گردد تا نقاط قوت آن کشف و نقاط ضعف آن نیز تذکر و بازتاب داده شود. در این نگاشته که روش تحقیق در آن از نوع توصیفی-تحلیلی با رویکرد انتقادی است، ضمن گزارش روش روبین، ادله‌ای از قبیل تقطیع ساختار آیه، بی‌توجهی به ظرافت‌های معنایی ساختارهای مشابه و بی‌توجهی به عرف قرآنی حاکم بر استعمال واژه‌های هم‌خانواده بر نادرستی روش ابتکاری او، اقامه شده‌اند؛ که البته با توجه به ترتب مقدمات دیدگاه او بر یکدیگر، نادرستی آن نیز در پی خواهد بود. https://shobhe.quran.ac.ir/article_135923.html در قرآن کریم عبارات گوناگونی جهت عتاب دشمنان اسلام به کار رفته است اما شدیدترینِ این سرزنش‌ها از جهت نام بردن شخص مورد عتاب و تعبیر منحصر به فرد در سرتاسر این کلام الهی، در سوره تبت آمده است تا جایی که مورد توجه برخی مستشرقان قرار گرفته و عبارت ابتدای سوره را اشاره به ماجرایی دانسته‌اند که بنا به مصلحت مورد غفلت مفسران مسلمان قرار گرفته است. این پژوهش به منظور تبیین آیه «تبت یدا أبی‌لهب و تبّ» ، مقاله «دستان ابولهب و غزال کعبه» تألیف أری روبین را با استفاده از شیوه کتابخانه‌ای بررسی می‌کند. روبین این آیه را با سرقت غزال کعبه توسط ابولهب مرتبط می‌داند. این در حالی است که با فرض صحت این ماجرا، نمی‌توان آیه مورد بحث را به آن ارجاع داد، زیرا حکم لازم الاجرایی را برای ابولهب مطرح می‌کند (قطع دستان) که در واقع اجرا نمی‌شود و این به نوعی وهن حکم اسلام است. علاوه بر این با توجه به این‌که قدیمی‌ترین منبع این داستان شعر حسان بن ثابت است که آن را خطاب به حارث بن عمر سروده نه حارث بن عبدالمطلب، اصل ارتباط این آیه با سرقت غزال کعبه نفی می گردد. https://shobhe.quran.ac.ir/article_169236.html پژوهش پیش رو عهده دار ارزیابی انتقادی شبهه حق طلاق زن در کتاب نقد قرآن است. احکام قضایی اسلام عادلانه و بر اساس مصالح بندگان صادر شده است. ازجمله احکام قضایی خانواده حق طلاق است که طبق ادله قرانی و روایی جز در مواردی خاص به مرد اعطا شده است. ولی برخی از روشنفکر نمایان این حکم شرع را منافی با حقوق زن دانسته و قائلند اسلام شأن زن را پایین تر از مرد قرار داده و زمام او را به دست مرد سپرده است. این مقاله به روش تحلیلی انتقادی عهده دار پاسخ به این شبهه بوده و از رهگذر بررسی قرانی، روایی و عقلی به این نتایج دست یافته که تمامی احکام قضایی قرآن از جمله اعطای حق طلاق به مرد عادلانه، متناسب و بر اساس حکمت الهی بوده و شبهات معاندان بی پایه و اساس و از روی غرض ورزی با بی اطّلاعی از دین مقدّس اسلام می‌باشد. https://shobhe.quran.ac.ir/article_159885.html دور به معنای بازگرداندن کلام به نفس کلام است. برخی همچون فخررازی و آلوسی ذیل آیه‌ی « إِنَّا نَحْنُ نَزَّلْنَا الذِّکْرَ وَ إِنَّا لَهُ لَحافِظُون» استدلال به این آیه برای رد تحریف از دامان قرآن را، از مصادیق دور در کلام دانسته و بیان سخن مزبور را به شیعه نسبت می‌دهند. درمقابل، متفکران شیعی تلاش زیادی برای پاسخ به این شبهه انجام داده‌اند. باوجود قوت برخی پاسخ‌ها، هیچ‌یک به طورکامل نتوانسته است از عهده‌ی شبهه‌ی مذکور برآید. هدف پژوهش حاضر، ارائه‌ی دفاعی کامل‌تر و بهتر است. لذا، به روشی تحلیلی به بررسی پاسخ‌ها پرداخته و آنرا واکاوی نموده، انتقادات وارد بر هریک را مطرح و ردیه‌ای متفاوت از سایرین ارائه کرده است. نتیجه این که: اولاً نسبت طرح شبهه دور به شیعه اتهامی بیش نیست و اندیشمندان شیعه بالاتفاق آن را رد می‌کنند. ثانیاً با توجه به تعاریف موجود درباره‌ی دور، طرح این شبهه‌ درباره‌ی قرآن نوعی سفسطه است و «‌دور» با هیچ رویکرد و شرایط موضوعیت نداشته و ندارد. https://shobhe.quran.ac.ir/article_169235.html آیاتی که در قرآن در زمینه ی جبر و اختیار بیان شده به دور از هرگونه تناقض می باشد و این آیات بیانگر این است در اعمال و افعال بشر نه جبرى وجود دارد که در انجام آن مجبور و بى‏دخالت باشد و نه تفویض که در انجام آن کاملاً مستقل باشد و خداوند در آن بى‏اثر و بى‏دخالت باشد. بلکه راه سومى در این مورد وجود دارد و آن این که: در افعال و اعمال بشر، هم خداوند دخالت دارد که نیرو، اراده، اختیار، توفیق عمل و دیگر مقدمات و وسایل لازم را در اختیار بشر مى‏گذارد و هم خود بشر در اعمال خویش دخالت دارد که همه آن‏ها را با اراده و اختیار خود انجام مى‏دهد و کننده کار هم اوست. برخی از مستشرقان با سطح کم اطلاعات و مقایسه ی این آیات و تفسیر ناصحیح آن ها سعی بر این داشته که نشان دهند بین آیات قرآن تناقض و اختلاف وجود دارد، و با هدف ایجاد تزلزل در جایگاه قرآن و اثبات غیر وحیانی بودن آن، قرآن را به تناقض گویی متهم می کنند، این تحقیق قصد دارد به نقد و بررسی دقیق ادعای مطرح شده بپردازد. پژوهش حاضر، به روش توصیفی- تحلیلی با گرایش انتقادی و بر اساس منابع کتابخانه‌‌ای انجام شده و پس از تحلیل و بررسی ادعاهای مطرح شده توسط مستشرقان به روش استنباط و استظهار قرآنی، ناتمام بودن آنها را در اثبات نتایج مورد ادعا نشان می‌دهد. https://shobhe.quran.ac.ir/article_169237.html این نوشتار پاسخی به شبهه ‌ای مربوط به تهافت آیات قرآن کریم با علوم طبیعی است که توسط فردی به نام سها در کتاب نقد قرآن گردآوری و مطرح شده است. ایشان در کتاب مذکور درصدد‌ اثبات غیر علمی آیات قرآن کریم و به دنبال آن زیر سوال بردن وحیانی بودن آن است تا در نتیجه ثابت شود که آیات قرآن از داستان ها ی دوران جاهلیت الهام گرفته است که توسط شخص پیامبر اکرم(ص) بیان گردیده است. از دید نویسنده قرآن کریم نه تنها مخالفتی با علم قطعی ندارد بلکه ما را تشویق به تفکر در این زمینه نموده است؛ سها در کتاب نقد قرآن با بررسی آیات مربوط به خلقت آسمان‌ها و ستارگان و آیات مربوط به رانده شدن شیاطین از آسمان توسط شهاب سنگ ها ، مدعی است که این آیات برگرفته از داستان های عصر جاهلی و برخلاف علوم طبیعی امروزی است. در پاسخ به این شبهه بیان شد که مراد از شهاب سنگ آن چنان که ناقد پنداشته است، ستارگان نیست و از حیث معنائی دو عبارت شهاب ثاقب و نجم ثاقب، مترادف نیستند. در خصوص آیات مذکور نیز عدهای مانند سید قطب قائلند که درک آیات از فهم ما خارج است چه رسد به این‌که با علوم امروزی تطبیق و مقایسه شود. در مقابل علامه طباطبائی قائلند که آیات مذکور نوعی تشبیه و مجاز از محرومیت شیاطین و اجنه ای که خود باطل و پیرو باطل اند، از نور و حکمت الهی است. https://shobhe.quran.ac.ir/article_169319.html این مقاله با عنوان« بررسی چرایی و کیفیت حرمت شراب و نوشیدنی های الکلی در پاسخ به کتاب نقد قرآن» تهیه شده است. نویسندۀ کتاب با ایراد پنج شبهه، خواسته است قانون حرمت شراب را در اسلام به چالش بکشاند. نتایج تحقیق نشان می‌دهد اولاً شراب در ادیان الهی یهودیت و مسیحیت نیز حرام است و این مطلب در آیات مختلف کتاب مقدس مشاهده می شود، ثانیاً بنابر تحقیقات پزشکی جدید نوشیدن شراب چه کم چه زیاد، در ارگان‌های مختلف بدن، به خصوص مغز و اعصاب و گوارش، صدمات جبران ناپذیری به جا می‌گذارد و سندروم الکلی جنین که طیف وسیعی از اختلالات بدنی و ناهنجاری های عقلی و اسکلتی است، برای جنین ایجاد می‌شود. ثالثاً برای ممانعت از ایجاد صدمات مختلف به جامعۀ انسانی و نسل او، برای شرابخواری در عهدین و اسلام مجازات شدید در نظر گرفته شده که در تورات سنگسار و در اسلام، دو بار اول هشتاد ضربه تازیانه و در بار سوم قتل شرابخوار دستور داده شده است. رابعاً نه تنها شراب، بلکه هر ماده‌ای که عقل انسان را بپوشاند در اسلام حرام اعلام شده، و خامساً رهبرطالبان در افغانستان چه در بدو ظهور این گروه و چه اکنون که حاکمان این کشور هستند، استعمال و تجارت هر گونه مواد مخدر و شراب را ممنوع اعلام کرده‌ است. نوع مقاله از سری مقالات بنیادی که نتیجۀ آن بهبود برنامه ریزی جامعۀ انسانی است و رویکرد آن توصیفی ـ تحلیلی و روش آن کتابخانه‌ای می‌باشد. https://shobhe.quran.ac.ir/article_135927.html چکیدهبرای شناخت هر اندیشه‌ای می‌بایست معیارهای تعیین شده همان اندیشه را شناخت و باید دید شرق شناسان و به خصوص آنهایی که درباره قرآن کریم مطالعه می‌کنند، قرآن را با چه معیاری مطالعه می‌کنند و نگرش‌شان به وحی، نبوت و کتاب آسمانی چیست؟ در این نوشتار کتاب مقدمه قرآن ریچارد بل با تجدید نظر شاگردش ویلیام مونتگمری وات که توسط خرمشاهی تحت عنوان «درآمدی بر تاریخ قرآن» به فارسی ترجمه شده است، مورد درنگی دوباره در رابطه با وحی و نبوت قرار می‌گیرد تا مشخص شود چه ایراداتی بر نظریه وارد است و آیا معیارهای قرآن شناسی در این کتاب مراعات شده است یا اینکه قرآن با معیاری مورد مطالعه قرار گرفته است که مسیحیت از وحی، نبوت و کتاب برداشت می‌کنند. در این نوشتار که به روش توصیفی- تحلیلی و با رویکرد انتقادی تنظیم شده به این نتیجه رسیده که ریچارد بل برداشت ناصحیحی از وحی و نبوت دارد که ریشه در منابع غیر شیعی و احادیث ضعیف و تفکر مسیحیت دارد. https://shobhe.quran.ac.ir/article_169234.html این مقاله به بررسی جایگاه فقهی-حقوقی زن و مرد در آیات قرآن پرداخته و با نگاهی تطبیقی به وضعیت زن در تمدن‌های پیشین (حجاز، یونان، روم، هند، ایران) و جوامع غربی معاصر، تفاوت‌های بنیادین نگرش اسلام را با دیگر مکاتب تبیین می‌کند. نویسنده با رویکرد توصیفی تحلیلی و استناد به آیات قرآن و روایات، اثبات می‌کند که اسلام زن را نه به عنوان ابزار یا موجودی فرودست بلکه به عنوان موجودی دوبعدی (جسمانی و روحانی) با حقوق مساوی در عرصه‌های عبادی، اخلاقی و اخروی می‌نگرد و شبهات مطرح شده در برخی مقالات و گفتگوها مانند «قوامیت مرد، مشورت با زن، ارثیه زنان، عده وفات و تعدد زوجات» به جهت یک جانبه نگریستن به آیات و روایات بوده و هیچ‌کدام با اصل برابری زن و مرد منافات ندارد. علاوه اینکه توجه بیشتر به جنس مرد در این مفاهیم به معنای برتری ذاتی وی نیست بلکه ناشی از تقسیم وظایف طبیعی و مسئولیت‌های مالی مرد در خانواده و نیازهای فردی و اجتماعی هر دو است. نمونه‌هایی مانند خطاب مستقیم خداوند به زنان (حضرت مریم و مادر موسی) و تأکید بر تساوی در پاداش اخروی (غافر/40) و معیار تقوا برای برتری انسان‌ها در (حجرات/13) و تصریح به عدم برتری هیچ‌کدام از زن و مرد بر دیگری و نهی از مطالبه وظایف هم دیگر (نساء/32) به‌عنوان ادله محکم این برابری و عدم تمایز مگر به تقوا ارائه‌شده‌اند. https://shobhe.quran.ac.ir/article_219554.html نبی اکرم(ص) به عنوان اشرف مخلوقات و آخرین پیام آور الهی، نسبت به تمامی انسانها نرمخو ومهربان بود وسیره ومنش آن حضرت که آیینه تمام نمای آموزه های قرآنی است، سرشار ازعطوفت، رحمت ومهربانی بود؛ امّا با این وجود، یکی از مسائلی که درروش حکومتی وسیره اجتماعی آن حضرت، نیازمند بررسی وتحلیل دقیق است، وجود یاعدم وجود اقتدارگرایی درعملکرد آن حضرت است که دستمایه طرح شبهات فراوانی درجهتِ ترور شخصیّت وتحریف مقام آن حضرت، قرار گرفته است. مسئله اصلی نوشتار حاضر، آن است که عدّه ای بااستناد به برخی آیات ومنابع تاریخی، شبهاتی مطرح نموده وبدین سان، به زعم خود، اقتدارگرایی شخصِ پیامبر اکرم(ص) را اثبات نموده اند که شناخت دقیق این شبهات وپاسخگویی مستدل ومتقن به آنها ودفاع از ساحَت مقدّس پیامبر(ص) را امری بایسته وضروری، ساخته است. در پژوهش حاضرکه بصورت کتابخانه ای وبا روش تحلیلِ انتقادی وتتبّع فراوان در میان کتب تاریخی وتفسیری فریقین صورت پذیرفته است، به طرح شبهات وپاسخ های مستدل باموضوع تحلیل عملکرد اقتدارگرایی پیامبر(ص) بامحوریّت غزوه بنی قینقاع پرداخته شده است. نتایج حاصل از این پژوهش، حاکی ازآن است که آیات، روایات وگزارش های تاریخی فراوانی برعدم اقتدارگرایی و وجود استبداد درسیره اجتماعی وروش حکومتی آن حضرت، تأکید دارند وتمامی ایرادها وشبهات مطرح شده دراین باره، بی اساس بوده وهیچ گونه ردّپایی از اقتدارگرایی، خصوصاً درجریان برخورد ایشان با یهودیان بنی قینقاع، مشاهده نمی گردد. https://shobhe.quran.ac.ir/article_219557.html یکی از مسائلی که بشر از دیرباز کنجکاو بوده است که از آن اطلاع پیدا کند، آگاهی از جنس جنین قبل از ولادت است. امروزه با پیشرفت علوم بشری، جنس جنین از زمان آغازین لقاح و باروری مشخص می گردد. براساس آیات، تعیین جنس جنین در چه مرحله ای است؟ برخی آیات 39ـ37 سوره قیامت را که به مذکر و مؤنث بودن آن تصریح کرده با چالش مواجه نموده است که این آیات تعیین جنس جنین را بعد از مرحله علقه بیان نموده اند و مفسران نیز دیدگاه متفاوت از این آیات ارائه کرده اند و منکران مدعی هستند، آگاهی از جنس جنین در عبارت قرآنی «یعلم ما فی الارحام» از علم انحصاری خداوند دانسته شده، در حالی که می توان از جنسیت جنین، قبل از تولد آگاهی پیدا کرد و این مسائل در قرآن با علم امروزی در تعارض است. پژوهش حاضر با روش تحلیلی ـ انتقادی و با بهره گیری از روش های صحیح تفسیری به این نتیجه رسید: هیچ مفسری تعیین جنس جنین را بعد از مرحله علقه ندانسته و دو دیدگاه مطرح نموده اند: یکی اینکه ضمیر در«فجعل منه» به انسان برمی گردد و در دیدگاه دیگر به نطفه برمی گردد و برخی آیات نیز به جنس مذکر و مؤنث بودن جنین در مرحله نطفه اشاره دارد. عبارت «یعلم ما فی الاحام» به معنای آگاهی تفصیلی و احاطه کامل با تمام خصوصیات در همه رحم هاست که منحصر به علم خداوندی است و با علم اجمالی به برخی از امور جنین در تعارض نخواهد بود. https://shobhe.quran.ac.ir/article_220150.html مسئله نزول قرآن و وحیانی بودن آن از مهم‌ترین مسائل قرآنی است. در این بین دوران مکی با توجه به اینکه اخبار قرآنی در این دوره نسبت به دوران مدنی کمتر است؛ شبههاتی پیرامون آن مطرح شده است. اخیرا در کتابی با عنوان «نامه هایی برای محمد پیامبر (ص) » نوشته آقای امین قضایی، ادعا شده است که آیات مکی قرآن توسط فرقه_ای یهودی- مسیحی به نام ابیونی‌ها برای پیامبر (ص) ارسال می شده است لذا با توجه به اهمیت موضوع بر اساس روش توصیفی- تحلیلی به بررسی مستندات تاریخی این دیدگاه پرداخته شد. نتیجه آنکه با بررسی اقوام اهل کتاب حاضر در جزیره العرب (حبشه، بصری و نجران) و نزول تدریجی قرآن و نزول برخی آیات بر اساس مناسبات و اسباب و همچنین عدم ترجمه عهدین در عصر نزول و رصد فعالیت های پیامبر(ص) توسط مشرکان در دوران مکی، نظریه حاضر فاقد پشتوانه تاریخی است و فاقد اعتبار است. https://shobhe.quran.ac.ir/article_239562.html شناخت دقیق آراء خاورشناسان درباره معارف قرآنی و اسلامی و نقد علمی دیدگاه‌های آنان، برای مسلمانان ضرورتی انکارناپذیر است. به همین منظور، در مقاله حاضر تلاش شده تا به معرفی و نقد پژوهش برتن درباره جمع‌آوری قرآن پرداخته شود. روش تحقیق در این پژوهش، مطالعه کتابخانه‌ای و رویکرد آن تحلیلی- انتقادی است؛ این بدان معنا نیست که از روش‌های توصیفی استفاده نشده است. اگرچه بررسی دیدگاه‌های برتن درباره جمع‌آوری قرآن مرکز توجه و تحلیل بوده، برای تکمیل این تحقیق در مواقع مورد نیاز، از دیدگاه‌های عالمان مسلمان استفاده شده است. پژوهش برتن، گویای تتبع بسیار وی در منابع علوم قرآنی و اسلامی است. اطلاعاتی که وی در پژوهش خود آورده، نشان می‌دهد که روایات جمع‌آوری قرآن در قرن سوم هجری رو به گسترش و تکامل نهاده است. با این همه، وی سعی نکرده توضیح دهد که آیا هیچ منبعی، ترسیم وی از تکامل این روایات را از نظر تاریخی تأیید می‌کند یا خیر. همین امر، مهم‌ترین نقد وارد بر تحقیقات برتن دربارة مسأله جمع‌آوری قرآن است. https://shobhe.quran.ac.ir/article_244202.html رویکرد هرمنوتیک فلسفی در انسان‌شناسی، با تاکید بر تاریخ‌مندی و سیالیت فهم بشر، پیامبر (ص) و قرآن را محصول فرهنگ و تاریخ عرب می‌داند که قداست و جهان‌شمولی قرآن را به چالش می‌کشد. این دیدگاه توسط برخی نواندیشان دینی مطرح شده و قرآن را محدود به زمان و متاثر از شخصیت پیامبر (ص) معرفی می‌کند. هدف این پژوهش، نقد مبنای تاریخ‌مندی انسان و تاثیر آن بر تاریخ‌مندی قرآن است. با تکیه بر منظومه فکری اسلام، این مقاله نشان می‌دهد که انسان دارای ظرفیت‌های فراتاریخی است که این ظرفیت در وجود پیامبر (ص) به نحو اکمل وجود دارد. ضرورت این پژوهش از آنجا ناشی می‌شود که دیدگاه‌های تاریخ‌مندانه می‌تواند به نسبی‌گرایی و سلب اعتبار از آموزه‌های دینی منجر شود. این مقاله با روش کتابخانه‌ای و توصیفی - تحلیلی، دیدگاه اسلام را درباره انسان و ظرفیت‌های فراتاریخی او، به‌ویژه در ساحت پیامبر (ص) و قرآن کریم بررسی می‌کند. این مقاله با نقد دیدگاه تاریخ‌مندی انسان و متون مقدس، با استناد به مبانی اسلامی، بر فراتاریخی بودن انسان، پیامبر (ص) و قرآن کریم تأکید می‌کند. میل فطری به جاودانگی، حرکت تکاملی انسان، نظریه حرکت جوهری ملاصدرا و اخبار غیبی پیامبر (ص) و اعجاز علمی قرآن، شواهدی بر این مدعاست. https://shobhe.quran.ac.ir/article_244203.html خاورشناسان نوین برخلاف اسلاف گذشته خود که مخالفت رودررو با اسلام و قرآن داشتند، این بار، از مواجهه مستقیم با اسلام و قرآن چشم‌پوشی کرده و سعی می‌کنند با تفسیر نادرست آیات قرآن، آموزه‌های‌های قطعی آن را با شبهه مواجه نمایند. در دایره‌المعارف قرآن لیدن در بسیاری از موارد، از همین حربه استفاده شده است. یکی از مقالاتی که این شیوه در آن برجسته است، مقاله-ای از دیوید مارشال، با عنوان «زکریا» است که وی در آن سعی دارد عقاید خود درباره حضرت زکریا(ع) را بر قرآن تحمیل نماید. دیدگاه‌هایی که وی درباره حضرت زکریا(ع) مطرح کرده است، اگرچه از دو جهتِ اختصار و جامعیت مطالب، محاسنی دارد، ولی از جهاتِ دیگری هم‌چون عدم استناد به کتاب مقدس و روایات اسلامی؛ عدم استفاده از منابع تفسیری و تاریخی؛ عدم دقت کافی در استناد به آیات و عدم توجه به پیش فرضهای بحث، دارای کاستی‌هایی است. نقد تفصیلی دیدگاه‌های مارشال نیز به این قرار است: عدم وجود دلیلی بر نبوت زکریا(ع)، به دلیل صراحت آیات قرآن به نبوت وی مردود است؛ ترجمة درست «ذریه طیبه»، «فرزند زیبا» نبوده و در بین مفسران، مورخان و دانشمندان لغت، هرگز چنین نظری وجود نداشته است. تردید زکریا در وحی الهی به دلیل مخالفت با پیش‌فرض‌های اسلامی مانند عصمت و اعجاز، مخالفت با آرای اکثریت مفسران در دوره‌های مختلف تاریخی و شاذ بودن قول مارشال در دوره‌های گذشته، مردود است. https://shobhe.quran.ac.ir/article_246272.html یکی از مباحث مناقشه‌برانگیز در فلسفه اخلاق، نسبت میان «انگیزه» و «حریت اخلاقی» است. بر اساس دیدگاهی رایج، کنش اخلاقی تنها زمانی واجد ارزش است که بدون هرگونه ملاحظه پاداش، ترس از عقاب یا مصلحت‌اندیشی انجام گیرد؛ ازاین‌رو، نظام اخلاقی قرآن کریم به‌سبب تأکید بر وعده و وعید، گاه متهم به ناسازگاری با حریت اخلاقی شده است. پژوهش حاضر با روش توصیفی–تحلیلی و با بهره‌گیری از منابع تفسیری، اخلاقی و روان‌شناختی، به واکاوی این ادعا می‌پردازد. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که فرضِ امکان فعل اخلاقیِ عاری از هرگونه انگیزه، با مبانی انسان‌شناختی ناسازگار است؛ زیرا انگیزه شرط تحقق هر کنش انسانی است. آنچه در ارزش‌گذاری اخلاقی نقش اساسی دارد، نه اصل وجود انگیزه، بلکه نوع و مرتبه آن است. اخلاق قرآنی با رویکردی تربیتی، مراتب مختلف انگیزش ـ از انگیزه‌های مبتنی بر ثواب و عقاب تا انگیزه‌های عالی فضیلت‌محور ـ را به رسمیت می‌شناسد و انسان را به‌تدریج به سوی خودآیینی اخلاقی سوق می‌دهد. افزون بر این، تأکید قرآن بر حسن و قبح ذاتی افعال نشان می‌دهد که اخلاق قرآنی صرفاً پیامدگرا نیست. بر این اساس، وعده و وعیدهای قرآنی نه ناقض حریت اخلاقی، بلکه ابزارهایی تربیتی برای فعلیت‌بخشی به اخلاق در سطوح مختلف رشد انسانی‌اند. https://shobhe.quran.ac.ir/article_246273.html در طول تاریخ، منکران برای مقابله با پیام‌آوران الهی، همواره تلاش کرده‌اند مرکز رسالت آنان را هدف قرار دهند و از این راه به مقاصد دنیوی خود دست یابند. رسالت پیامبر خاتم (ص)، به سبب جامعیت و جاودانگی قرآن کریم، بیش از دیگر پیامبران در معرض این مخالفت‌ها قرار گرفته است. به همین دلیل، بخش قابل توجهی از آیات قرآن کریم در پاسخ به این بخش از دلایل انکار منکران نازل شده است. با توجه به استمرار این نوع مواجهات در دوره معاصر، بررسی نحوه پاسخ‌دهی وحی به این دست از شبهات ضروری می‌نماید. در این پژوهش، با استقصاء قرآن کریم و مراجعه به تفاسیر معتبر شیعه و اهل سنت، آیات مرتبط با موضوع گردآوری و بر اساس محتوای آن‌ها طبقه‌بندی شده است. این تحقیق که به روش توصیفی انجام شده، با تبیین محورهای شبهه‌پردازی علیه قرآن کریم، توانسته است به شیوه‌های پاسخ وحیانی در برابر این دلایل انکاری بپردازد. در این راستا، سه محور عمده در شبهات منکران شناسایی شده است: منشأ وحی، شیوه نزول آن، و محتوای قرآن. همچنین چهار شیوه پاسخ‌دهی قرآن کریم به این شبهات استخراج گردیده است: ارائه‌ی بیان تاریخی، تبیین آموزه‌های تعلیمی، ذکر اخبار غیبی، و استفاده از هشدارهای انذاری. https://shobhe.quran.ac.ir/article_246274.html یکی از آیات قرآن کریم که با چالشهای تفسیری جدی همراه است، آیه 243 بقره می باشد: «أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِینَ خَرَجُوا مِنْ دِیَارِهِمْ وَهُمْ أُلُوفٌ حَذَرَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُمُ اللَّهُ مُوتُوا ثُمَّ أَحْیَاهُمْ إِنَّ اللَّهَ لَذُو فَضْلٍ عَلَى النَّاسِ وَلَکِنَّ أَکْثَرَ النَّاسِ لَا یَشْکُرُونَ». بیشتر مفسران، این آیه شریفه را ناظر به قصه ای واقعی می دانند که گروهی از بنی اسرائیل به جهت ترس از وبا، از دیار خود فرار کرده و در میانه راه با اراده الهی همگی مردند، و پس از مدتی خداوند آنان را با دعای پیامبری دوباره زنده کرد. دیدگاه دیگر در تفسیر آیه شریفه از عبده مطرح شده که مفاد آیه شریفه را نه یک قصه واقعی، که قصه ای تمثیلی و بیانگر مرگ و حیات جامعه دانسته است. در مقاله حاضر، که به روش توصیف و تحلیل انجام گرفته، هر دو دیدگاه مشهور و عبده نقد شده و مفاد آیه یادشده ناظر به قضیه ای واقعی دانسته شده است. در نهایت این دیدگاه در تفسیر آیه شریفه انتخاب و ترجیح داده شده است که مفاد آیه شریفه بیانگر یک قاعده کلی برای مؤمنان است، که مرگ و حیات تنها به امر خدا و در دست خداست بنابر این ترس از مرگ نباید شخص را از ورود به میدان های سخت و مخاطره‌آمیز از جمله ایستادگی در برابر دشمن بازدارد، ویا به فرار از میدان جنگ وادارد، که تسلیم شدن در دشمن، به مثابه مرگ ذلیللانه برای جامعه دینی است، https://shobhe.quran.ac.ir/article_247202.html قرآنیون گروهی از مسلمانان هستند که قرآن را یگانه مصدر تشریع و قانونگذاری در اسلام می دانند و بر این اساس سُنّت را از اساس منکِر هستد. این گروه از سده پیش فعالیت رسمی خود را شروع کردند و امروزه نیز در برخی از کشورها از جمله پاکسان و مصر، طرفدارانی دارند. قرآنیون برای نظریه و مدعای خویش دلایلی را بر شمردند و اشکالاتی را متوجه سُنّت نمودند. مهمترین دلایل و شبهات آنان عبارتند از: کامل و جامع بودن قرآن و بی نیازی از سُنّت ، وحی نبودن سُنّت و انحصار وحی به قرآن، تفرقه آمیز بودن سُنّت ، یقینی نبودن انتساب سُنّت به پیامبر (ص)، انحصار حق قانونگذاری در خداوند، انحصار ارشادات پیامبر (ص) به زمان حیات ایشان. در این پژوهش بر آن هستیم تا ضمن بیان مختصری از فعالیتهای این گروه و رهبران آن، پاسخ این شبهات را داده و ثابت نماییم که سُنّت در کنار قرآن، به عنوان مبیّن و شارح کتاب، به بیان معارف و احکام دین می پردازد.