بررسی و نقد ادلّه ی قرآنی عبدالکریم سروش در باب کثرت گرایی دینی و تنکیر صراط مستقیم با تأکید بر آراء علامه طباطبایی

صادقی, ابوالفضل; رضایی اصفهانی, محمد علی

doi:10.22034/sdqr.2022.135918

بررسی و نقد ادلّه ی قرآنی عبدالکریم سروش در باب کثرت گرایی دینی و تنکیر صراط مستقیم با تأکید بر آراء علامه طباطبایی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

ابوالفضل صادقی ¹

محمد علی رضایی اصفهانی ²

¹ دانشجوی دکتری رشته تفسیر تطبیقی دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم

² استاد گروه علوم قرآن و حدیث جامعه المصطفی العالمیه قم

10.22034/sdqr.2022.135918

چکیده

یکی از موضوعات کلامی که همواره مورد توجّه قرآن پژوهان مسلمان بوده و در سال های اخیر، به طور ویژه مورد تحلیل و بررسی قرار گرفته است، پلورالیسم یا همان کثرت گرایی دینی است. برخی از نو اندیشان معاصر همانند عبدالکریم سروش با استناد به برخی از آیات قرآن کریم که در آن ها، صراط مستقیم به صورت نکره ذکر گردیده است، آن را دلیل بر تعدّد صراط مستقیم پنداشته و ادّعای کثرت گرایی دینی نموده اند. از جمله آیاتی که بدان استناد جسته اند، عبارتند از : «إِنَّکَ عَلى‏ صِراطٍ مُستَقیمٍ» (زخرف: 43)؛ «عَلى‏ صِراطٍ مُستَقیمٍ» (یس: 4)؛ «وَ یَهْدِیَکَ صِراطاً مُستَقیماً» (فتح: 2)؛ «وَ هَداهُ إِلى‏ صِراطٍ مُستَقیمٍ» (نحل: 121) که در سه آیه ی نخست، هدایت بر صراط مستقیم، مرتبط با پیامبر اکرم (ص) و در آیه ی چهارم، مرتبط با حضرت ابراهیم (ع) می باشد. رهیافت مقاله ی حاضر، با روش توصیفی- تحلیلی و با بهره گیری از آراء مفسّران و اندیشمندان قرآنی به ویژه علامه طباطبایی، آیات یاد شده را دلیل بر تفخیم، مبالغه و تعظیم صراط مستقیم دانسته و استناد این آیات، بر پلورالیسم دینی را مردود نموده و یگانه راه سعادت و آیین حق را دین مبین اسلام دانسته که صراط مستقیم در انحصار آن است.

کلیدواژه‌ها

کثرت گرایی دینی

علامه طباطبایی

عبدالکریم سروش

تنکیر صراط مستقیم

مدّعای قرآنی