بررسی مقاله «عایشه»در دائره المعارف قرآن الیور لیمن (پیرامون ازدواج‌های پیامبر با حضرت خدیجه و عایشه)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه مطالعات تطبیقی،جامعه المصطفی العالمیه؛قم؛ ایران

2 دانش آموخته کارشناسی ارشد مدرسی معارف اسلامی،دانشگاه معارف اسلامی قم؛ ایران(نویسنده مسئول)

3 دانشجوی دکتری قرآن و مستشرقان،جامعه المصطفی العالمیه؛قم؛ ایران

20.1001.1.27173879.1400.3.2.3.4

چکیده

دائره المعارف قرآن با سرویراستاری الیور لیمن یکی از جدیدترین پژوهش‌های قرآنی مستشرقان است. نوشتار حاضر بررسی مقاله «عایشه» نوشته الیورلیمن در دائره المعارف قرآن است. نویسنده در این مقاله بدون توجه به نظرات دیگر، در زمینه دوشیزه یا بیوه بودن عایشه و حضرت خدیجه هنگام ازدواج با پیامبر، مطالبی را بیان می‌دارد که بایسته است به بررسی نظرات مخالف در هر زمینه نیز پرداخته شود. وی عایشه را تنها همسر دوشیزه پیامبر می‌داند و به عقیده او حضرت خدیجه در حالیکه زنی 40 سالهبودند به عقد پیامبر 21 ساله درآمدند. او پس از آن به بررسی سن عایشه هنگام ازدواج با پیامبر با توجه به منابع اهل سنت پرداخته و عایشه را دختری 6 ساله می داند که به عقد پیامبر درآمد.
در پژوهش حاضر که به روش توصیفی- تحلیلی گرداوری شده است؛ هر یک از موارد دوشیزه بودن عایشه، مسن بودن حضرت خدیجه هنگام ازدواج با پیامبر و ازدواج پیامبر با کودک خردسال مورد نقد و بررسی قرار گرفته است.
یافته‌های پژوهش حاکی از آن است که مستشرقان با مراجعه به منابع اهل سنت در زمینه ازدواج‌های پیامبر با حضرت خدیجه و عایشه، مسائلی که در آن اختلاف تاریخی وجود دارد را به قدری قوی میدانند که از نظر آنان دیگر جایی برای بحث در این زمینه وجود ندارد. حال آنکه نظرات مخالفی در این زمینه نیز وجود دارد که جا داشت نویسنده مقاله به ذکر آنها بپردازد.

کلیدواژه‌ها


  • قرآن مجید.
  • آرمسترانگ، کارن.(1386). محمد: زندگی‌نامه‌ی پیامبر اسلام. ترجمه کیانوش حشمتی. تهران: حکمت.
  • ابن اثیر، عز الدین.(1415ق). اسد الغابه فی معرفه الصحابه. ج 1 ـ 6. بیروت: دارالفکر.
  • ابن اثیر، عز الدین.(1385). الکامل فی التاریخ. ج 1 ـ 3. بیروت: دار صادر - دار بیروت.
  • ابن بابویه، محمد بن علی.(1362ش). الخصال. ج 1 ـ 2. قم: جامعه مدرسین.
  • -----------------.(1415ق). المقنع. قم: مؤسسة امام مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف.
  • ابن حنبل، احمد بن محمد.(1416ق). مسند الإمام أحمد بن حنبل. ج 1 ـ 50. بیروت: مؤسسة الرسالة.
  • ابن سعد، محمد،(1416ق). الطبقات الکبری. ج 1 ـ 8. بیروت: دار الاحیاء التراث العربی.
  • ابن عبد آلبر، یوسف.(1412ق). الاستیعاب. ج 1 ـ 4. بیروت: دار الجیل.
  • ابن عمرانی، محمد بن علی بن محمد.(1412ق). الانباء فی تاریخ الخلفاء. قاهره: دارالافاق العربیه.
  • ابن قتیبه، عبدالله بن مسلم.(1992م). المعارف. قاهره: الهیئة المصریة العامة للکتاب.
  • ابن کثیر دمشقی، اسماعیل بن عمرو.(بی‌تا). البدایه و النهایه. ج 1 ـ 14. بیروت: دار احیاء التراث العربی.
  • ابن هشام،(1416ق). السیرة النبویة، ج 1 ـ 4، بیروت، دارالکتب العربی.
  • ابو داوود، سلیمان بن اشعث.(1420ق). سنن ابو داوود. ج 1 ـ 5. قاهره: دار الحدیث.
  • اربلی، علی بن عیسی.(1381). کشف الغمه فی معرفه الائمه. ج 1 ـ 2. تبریز: بنی هاشم.
  • الاصبهانی، الحافظ ابی عبدالله محمد بن اسحاق بن یحیی بن منده.(1426ق) معرفه الصحابه. ریاض: دار الوطن للنشر.
  • الانصاری الشافعی، سراج الدین (ابن ملقن).(1414ق). غایه السول فی خصائص الرسول (ص). بیروت: دار البشائر الاسلامیه.
  • بخاری، محمد بن اسماعیل.(1428-1427ق). صحیح البخاری. ج 1 ـ 5. بیروت: دار الفکر.
  • بستانی، فؤاد افرام.(1375ش) فرهنگ ابجدی. تهران: اسلامی.
  • البلاذری، جابر.(1417ق). أنساب الأشراف. ج 1 ـ 13. بیروت: دار الفکر.
  • بیهقی، احمد بن حسین.(1405ق). دلائل النبوة و معرفة أحوال صاحب الشریعة. ج 1 ـ 3. بیروت: دارالکتب العلمیة.
  • تقی زاده داوری، محمود.(1387ش). تصویر خانواده پیامبر در دایره‌المعارف اسلام. قم: انتشارات شیعه شناسی.
  • جزائری، نعمت الله.(1391ش). النور المبین فی قصص الأنبیاء و المرسلین. قم: دارالکرامه.
  • الحنبلی الدمشقی، ابن عماد.(1406ق). شذرات الذهب. ج 1 ـ 11. بیروت: دار ابن کثیر.
  • ذهبی، شمس الدین محمد بن احمد.(1413ق). تاریخ الاسلام و وفیات المشاهیر و الأعلام. بیروت: دار الکتاب العربی.
  • سها،(‌بی‌تا). نقد قرآن. بی جا.
  • طباره، عفیف عبد الفتاح. (۱۳۷۲ش). مع الانبیاء فی القرآن الکریم. قم: انتشارات الشریف الرضی.
  • طبرانی، سلیمان بن احمد. (۱۴۱۰ق). معجم الکبیر. ج 1 ـ 24. موصل: احیاء التراث الاسلامیه.
  • طبری، محمد بن جریر.(1407ق). تاریخ طبری تاریخ الامم و الملوک. ج 1 ـ 11. بیروت: دارالتراث.
  • طوسی، محمد بن الحسن.(۱۴۱۴ق). الامالی. قم: دار الثقافه.
  • -----------------.(۱۴۰۷ق). تهذیب الأحکام. ج 1 ـ 10. تهران: دار الکتب الإسلامیة.
  • عسقلانی، علی بن حجر.(۱۴۱۵ق). الاصابه فی تمییز الصحابه. ج 1 ـ 8. بیروت: دارالکتب العلمیه.
  • عیاشی، محمد بن مسعود.(۱۳۸۰ش). تفسیر العیاشی. ج 1 ـ 2. تهران: المطبعة العلمیة.
  • قمی، عباس.(۱۴۱۴ق). سفینة البحار و مدینة الحکم و الآثار. ج 1 ـ 8. قم: اسوه.
  • کلینی، محمد بن یعقوب.(۱۴۰۷ق). الکافی. ج 1- 8. تهران: دار الکتب الإسلامیة.
  • الکوفی، ابو القاسم.(بی‌تا). الاستغاثه. قم: دار الکتب العلمیه.
  • لیمن. الیور. (1391). دانشنامه قران کریم. ترجمه محمد حسین وقار. تهران: اطلاعات.
  • مجلسی، محمد باقر.(۱۴۰۳ق). بحار الانوار الجامعه لدرر الاخبار الائمه الاطهار. ج 1 ـ 111. بیروت: دار إحیاء التراث العربی.
  • مرتضی عاملی، سید جعفر.(۱۴۲۷ق). الصحیح من سیره النبی الاعظم. ج 1 ـ 34. بیروت: المرکز الاسلامی للدراسات.
  • ----------------.(۱۴۲۸ق). البنات ربائب. بیروت: مرکز الاسلامی للدراسات.
  • ----------------.(۱۴۱۳ق). بنات النبی ام ربائبه. قم: مکتبه الاعلام الاسلامی.
  • مسلم بن حجاج.(۱۴۱۲ق). صحیح مسلم. ج 1 ـ 5. قاهره: دار الحدیث.
  • مفید، محمد بن محمد.(۱۴۳۱ق). المقنعه. قم: دار المفید.
  • مقدسی، مطهر بن طاهر(بی تا). البدء و التاریخ‏. ج 1 ـ 6، بیروت: مکتبة الثقافة الدینیة.
  • مقریزی، تقی الدین(1420ق). إمتاع الأسماع‏. ج 1 ـ 15. بیروت: دار الکتب العلمیة.
  • مک اولیف، جین دمن.(۱۳۹۲ش). دایره‌المعارف قرآن. ترجمه حسین خندق آبادی و دیگران. ج 1 ـ 4. تهران: حکمت.

نوری، حسین بن محمد تقی.(۱۴۰۸ق). مستدرک الوسائل و مستنبط المسائل. ج 1 ـ 28. قم: موسسه آل البیت.