رفع اتهام از حضرت یوسف (ع) در جریان نگهداری بنیامین

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه معارف اسلامی، دانشکده الهیات دانشگاه قم؛ایران

2 دانش‌آموخته مقطع دکتری رشته تفسیر تطبیقی، دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم؛ قم؛ ایران (نویسنده مسئول)

20.1001.1.27173879.1400.3.2.6.7

چکیده

از جمله قصصِ حاوی برخی متشابهات در قرآن کریم، داستان نگهداری بنیامین توسط حضرت یوسف (ع) است که در آیات شصت و نهم تا هفتاد و نهم از سوره مبارکه یوسف (ع) ذکر شده است. تشابه موجود در این آیات که با ارجاع به محکمات رفع می‌شود عبارت‌اند از: ایراد تهمت سرقت از جانب یک پیامبر در ملأ عام به افراد ظاهراً بی‌اطلاع و توسل آن پیامبر به دروغ برای اجرای نقشه خویش. یافته‌های پژوهش بر اساس تفاسیر فریقین و برخی دقت‌های ظریف مفسران، نشان می‌دهد که حضرت یوسف (ع) در این مسئله، هیچ اتهامی را نسبت به برادرانش وارد نساخت، نسبت ناصحیحی نسبت به آنان نداد و هیچ دروغی از حضرتش صادر نشد. مراد از «إِنَّکمْ لَسارِقُونَ»(یوسف/70)، سرقت یوسف (ع) از پدر در دوران کودکی ایشان است که برادرانش انجام دادند؛ پس برادران یوسف (ع) سارق بودند و لازم بود آبرویشان در ملأ عام لکه‌دار شود. خداوند متعال نیز نقشه‌ای را از طریق حضرت یوسف (ع) به اجرا درآورد تا تنبه لازم نسبت به برادران به‌وجود آید. روش رسیدن به مطلوب در این متن، بررسی تطبیقی میان تفاسیر و استخراج مطالب موافق عصمت انبیا (ع) از آنهاست که از طریق تحلیل و توصیف حاصل شد.

کلیدواژه‌ها


  • قرآن کریم.
  • جوادی آملی، عبدالله. (1395ش). تسنیم، تحقیق: روح الله رزقی شهرودی و حسین اشرفی، ج41. چاپ اول. قم: اسراء.
  • -------------.(1396ش). تسنیم. تحقیق: محسن حکیمی، حسین شفیعی و حسین اشرفی. ج 42.چاپ اول. قم: اسراء.
  • زمخشری، محمود.(1407ق). الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل. چاپ سوم. بیروت: دار الکتاب العربی.
  • سبحانی تبریزی، جعفر.(1390ش). منشور جاوید. قم: موسسه امام صادق (ع).
  • شاذلی، سید بن قطب بن ابراهیم.(1412ق). فی ظلال القرآن. چاپ هفدهم. بیروت و قاهره: دارالشروق.
  • طباطبایی، سیدمحمدحسین.(1417ق). المیزان فی تفسیر القرآن. چاپ پنجم. قم: دفتر انتشارات اسلامی جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.
  • طبرسی، فضل بن حسن.(1372ش). مجمع البیان فی تفسیر القرآن. تحقیق: محمد جواد بلاغی. چاپ سوم. تهران: انتشارات ناصر خسرو.
  • علم الهدی، علی بن حسین.(بی‌تا). تنزیه الأنبیاء. چاپ اول. قم: دار الشریف الرضی.
  • فخر رازی، محمد بن عمر.(1420ق). مفاتیح الغیب. چاپ سوم. بیروت: دار احیاء التراث العربی.
  • مکارم شیرازی، ناصر.(1374ش). تفسیر نمونه. چاپ اول. تهران: دار الکتب الإسلامیة.

نرم افزارها

  • نرم افزار جامع التفاسیر نور. مرکزتحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی.
  • نرم‌افزار مرقوم 2 (مجموعه آثار آیت‌الله جوادی آملی). بنیاد بین المللی علوم وحیانی اسرا.
  • تارنما
  • بنیاد جامع علوم وحیانی اسراء به نشانی: esra.ir.