دو فصلنامه علمی 
شبهه پژوهی مطالعات قرآنی

دو فصلنامه علمی شبهه پژوهی مطالعات قرآنی

ارزیابی و نقد تساوی انگاری جایگاه فقهی حقوقی زن و مرد در آیات قرآن

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانشیار دانشگاه علوم و معارف قرآن کریم
10.22034/sdqr.2025.169234
چکیده
این مقاله به بررسی جایگاه فقهی-حقوقی زن و مرد در آیات قرآن پرداخته و با نگاهی تطبیقی به وضعیت زن در تمدن‌های پیشین (حجاز، یونان، روم، هند، ایران) و جوامع غربی معاصر، تفاوت‌های بنیادین نگرش اسلام را با دیگر مکاتب تبیین می‌کند. نویسنده با رویکرد توصیفی تحلیلی و استناد به آیات قرآن و روایات، اثبات می‌کند که اسلام زن را نه به عنوان ابزار یا موجودی فرودست بلکه به عنوان موجودی دوبعدی (جسمانی و روحانی) با حقوق مساوی در عرصه‌های عبادی، اخلاقی و اخروی می‌نگرد و شبهات مطرح شده در برخی مقالات و گفتگوها مانند «قوامیت مرد، مشورت با زن، ارثیه زنان، عده وفات و تعدد زوجات» به جهت یک جانبه نگریستن به آیات و روایات بوده و هیچ‌کدام با اصل برابری زن و مرد منافات ندارد. علاوه اینکه توجه بیشتر به جنس مرد در این مفاهیم به معنای برتری ذاتی وی نیست بلکه ناشی از تقسیم وظایف طبیعی و مسئولیت‌های مالی مرد در خانواده و نیازهای فردی و اجتماعی هر دو است. نمونه‌هایی مانند خطاب مستقیم خداوند به زنان (حضرت مریم و مادر موسی) و تأکید بر تساوی در پاداش اخروی (غافر/40) و معیار تقوا برای برتری انسان‌ها در (حجرات/13) و تصریح به عدم برتری هیچ‌کدام از زن و مرد بر دیگری و نهی از مطالبه وظایف هم دیگر (نساء/32) به‌عنوان ادله محکم این برابری و عدم تمایز مگر به تقوا ارائه‌شده‌اند.
کلیدواژه‌ها

  • تاریخ دریافت 13 اسفند 1398
  • تاریخ بازنگری 11 تیر 1399
  • تاریخ پذیرش 05 اسفند 1401