پاسخ به شبهه «نه به دین اجباری» با ترجمه‌ای تفسیری بر «لَا إکرَاهَ فِی الدِّین» و پیامدهای تربیتی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه علوم تربیتی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران

2 دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه شهید باهنر کرمان، کرمان، ایران

10.22034/sdqr.2023.189926

چکیده

برداشت‌های متعددی از آزادی در دین و میزان پایبندی به اعمال عبادی و حفظ ارزش‌های دینی در جامعه وجود دارد که عمدتاً به جمله «هیچ اجباری در دین نیست» استناد می‌شود. هر چند در منابع دینی به شبهات ناشی از این عبارت پاسخ داده شده است اما عده‌ای با شعار «نه به دین اجباری» سعی در انحراف عقاید دیگران دارند که بازترجمه ‌«لَا إکرَاهَ فِی الدِّین» برای کاهش برداشت‌های ناقص و متناقض ضروری به نظر می‌رسد. ازاین‌رو، هدف این نگارش که با روش توصیفی تحلیلی انجام ‌شده است، پاسخ به شبهه نه به دین اجباری با ترجمه‌ای تفسیری بر «لَا إکرَاهَ فِی الدِّین» و پیامدهای تربیتی می‌باشد. سه جنبه یافته‌های این پژوهش عبارتند از: سوء‌‌برداشت‌ها، معادل‌یابی و پیامدهای تربیتی. به اتکای ترجمه تفسیری، معادل‌یابی این عبارت قرآنی عبارتست از: «اعتقاد به اصول دین، انجام اعمال عبادی و حفظ ارزش‌های دینی، بدون شوق و رغبت درونی، بی‌اعتبار است». بررسی آیات و روایات نشان می‌دهد که هرگونه سستی، ول‌انگاری، سهل‌انگاری و ریاکاری در چهارچوب دین، مذموم و وجه مشترک این عوامل، عدم رغبت است. از جمله نتایج این پژوهش این است که بی‌رغبتی در عرصه تعلیم و تربیت، کاهش ارزش دینیِ علم محسوب می‌شود و هر گونه موفقیت علمی اگر برای کسب منفعت مادّی، تثبیت موقعیت اجتماعی، فریفتن و یا تسلّط بر دیگران باشد، نزد پروردگار بی‌ارزش خواهد بود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات