نقد تحلیلی شبهه ابن تیمیه در جهت نفی «خاص بودن» مدلول واژه «مَا أُنْزِلَ» در «آیه تبلیغ»

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 طلبه سطح چهار گرایش تفسیر تطبیقی (نویسنده مسئول)

2 هیئت علمی و استادیار جامعه المصطفی(ص)، مدیر گروه تفسیر و علوم قرآن جامعه الزهرا(س)،مدرس سطوح عالی حوزه علمیه قم

10.22034/sdqr.2023.189927

چکیده

از نظرگاه شیعه، آیه‌ی مشهور به «آیه‌ تبلیغ»، یکی از مهمترین دلایل قرآنی، برای مسئله‌ی «امامت» به شمار می‌آید. با توجّه به اهمیّت والای این مسئله در منظومه‌ی اعتقادی شیعه، از دیر‌باز، مخالفان و منکران ولایت اهل بیت (علیهم-السّلام) کوشیده‌اند تا با طرح شبهاتی متعدّد، دلالت این آیه بر این امر مهم و کلیدی را مخدوش جلوه دهند؛ کارکردهای ابن تیمیه حرّانی حکایت از این دارد که او از پرکارترین چهره‌ها در این عرصه محسوب می‌شود. وی در کتاب «منهاج السنّة»، با طرح چندین شبهه (؛ از جمله: نفی خاص بودن مدلولِ تعبیر «مَا أُنْزِلَ» در آیه‌ی «تبلیغ»)، کوشیده است تا دلالت این آیه، بر «خلافت» و «امامتِ» امام علی (علیه السّلام) را مورد تردید و انکار قرار‌ دهد. تحقیق حاضر، که با تکیه بر منابع اصیل فریقین، و به روش توصیفی- تحلیلی تدوین یافته است؛ در پی پاسخ به این پرسش است که: «شبهه‌ی ابن تیمیه در جهت نفیِ «خاص» بودن مدلول تعبیرِ «مَا أُنْزِلَ» و نقد‌های وارده بر آن چیست؟» یافته‌های این تحقیق، حاکی از آن است که اوّلاً: ادّعاءِ عمومیّت مدلولیِ این واژه توسّط ابن تیمیه، با عملکرد و دیدگاه‌های تفسیری خود او منافات دارد؛ دوّماً: قرائن متعدّد داخلی و خارجی؛ (که در متن مقاله از آن‌ها یاد خواهد شد) مانع از درستیِ این گفتار ابن تیمیه خواهند بود؛ بدین جهت می‌گوئیم: دلالت آیه تبلیغ، بر امامت و ولایت حضرت علی (علیه السّلام) و خاص بودن متعلقِ «مَا أُنْزِلَ»، امری قطعی است و هیچ‌گونه خدشه‌ای بر ساحت مدلولی آن وارد نمی‌باشد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات