1
دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث دانشکده الهیات دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران.
2
استادیار گروه معارف اسلامی دانشگاه فرهنگیان، پردیس شهید رجایی ارومیه
10.22034/sdqr.2026.452516.1151
چکیده
شناخت دقیق آراء خاورشناسان درباره معارف قرآنی و اسلامی و نقد علمی دیدگاههای آنان، برای مسلمانان ضرورتی انکارناپذیر است. به همین منظور، در مقاله حاضر تلاش شده تا به معرفی و نقد پژوهش برتن درباره جمعآوری قرآن پرداخته شود. روش تحقیق در این پژوهش، مطالعه کتابخانهای و رویکرد آن تحلیلی- انتقادی است؛ این بدان معنا نیست که از روشهای توصیفی استفاده نشده است. اگرچه بررسی دیدگاههای برتن درباره جمعآوری قرآن مرکز توجه و تحلیل بوده، برای تکمیل این تحقیق در مواقع مورد نیاز، از دیدگاههای عالمان مسلمان استفاده شده است. پژوهش برتن، گویای تتبع بسیار وی در منابع علوم قرآنی و اسلامی است. اطلاعاتی که وی در پژوهش خود آورده، نشان میدهد که روایات جمعآوری قرآن در قرن سوم هجری رو به گسترش و تکامل نهاده است. با این همه، وی سعی نکرده توضیح دهد که آیا هیچ منبعی، ترسیم وی از تکامل این روایات را از نظر تاریخی تأیید میکند یا خیر. همین امر، مهمترین نقد وارد بر تحقیقات برتن دربارة مسأله جمعآوری قرآن است.
