دو فصلنامه علمی 
شبهه پژوهی مطالعات قرآنی

دو فصلنامه علمی شبهه پژوهی مطالعات قرآنی

حیات و بالندگی جامعه اسلامی در گرو دفاع و تاب‌آوری در برابر دشمن

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استاد گروه قرآن پژوهی، پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، قم، ایران
10.22034/sdqr.2026.581925.1191
چکیده
یکی از آیات قرآن کریم که با چالشهای تفسیری جدی همراه است، آیه 243 بقره می باشد: «أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِینَ خَرَجُوا مِنْ دِیَارِهِمْ وَهُمْ أُلُوفٌ حَذَرَ الْمَوْتِ فَقَالَ لَهُمُ اللَّهُ مُوتُوا ثُمَّ أَحْیَاهُمْ إِنَّ اللَّهَ لَذُو فَضْلٍ عَلَى النَّاسِ وَلَکِنَّ أَکْثَرَ النَّاسِ لَا یَشْکُرُونَ». بیشتر مفسران، این آیه شریفه را ناظر به قصه ای واقعی می دانند که گروهی از بنی اسرائیل به جهت ترس از وبا، از دیار خود فرار کرده و در میانه راه با اراده الهی همگی مردند، و پس از مدتی خداوند آنان را با دعای پیامبری دوباره زنده کرد. دیدگاه دیگر در تفسیر آیه شریفه از عبده مطرح شده که مفاد آیه شریفه را نه یک قصه واقعی، که قصه ای تمثیلی و بیانگر مرگ و حیات جامعه دانسته است. در مقاله حاضر، که به روش توصیف و تحلیل انجام گرفته، هر دو دیدگاه مشهور و عبده نقد شده و مفاد آیه یادشده ناظر به قضیه ای واقعی دانسته شده است. در نهایت، این دیدگاه برگزیده شده است که آیه شریفه بیانگر قاعده‌ای کلی برای مؤمنان است؛ بدین معنا که مرگ و حیات تنها به دست خداوند است. بنابراین، ترس از مرگ نباید آنان را از ورود به عرصه‌های خطیر، به‌ویژه جهاد و ایستادگی در برابر دشمن، بازدارد؛ چراکه گریز از میدان نبرد و تسلیم در برابر دشمن، مرگ ذلیلانه جامعه دینی را به دنبال خواهد داشت.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

دوره 7، شماره 12
شهریور 1404
صفحه 28-45

  • تاریخ دریافت 26 اردیبهشت 1405
  • تاریخ بازنگری 09 خرداد 1405
  • تاریخ پذیرش 09 خرداد 1405